Nowe porozumienie Wielkiej Brytanii z Unią Europejską ma znacząco uprościć handel żywnością i obniżyć koszty firm. Brytyjskie sieci handlowe je chwalą, ale nie zobowiązały się do obniżek cen w sklepach. Rząd w Londynie może więc mieć kłopot z przekonaniem klientów, że odczują zmianę w portfelu.
Mniej papierów, ale niekoniecznie tańsze zakupy
Dyrektor zarządzający M&S Alex Freudmann nazwał umowę „dużym krokiem naprzód”, bo ograniczy biurokrację. Prezes Tesco Ken Murphy uznał ją za dobrą wiadomość dla brytyjskich rolników i producentów. Freudmann opisał też absurdy obecnych przepisów: aby gotowe danie z Lincolnshire trafiło na półkę w Dublinie, potrzeba setek dodatkowych kilometrów, stosów dokumentów, podpisu weterynarza, a nawet łacińskiej nazwy krowy.
Po wejściu porozumienia w życie takie wymagania mają zniknąć. Przesyłki nie będą tracić godzin ani dni na kontrolach granicznych, a pomyłka w kolorze tuszu czy nazwie mięsa nie zablokuje już eksportu.
Mimo to sieci nie obiecują niższych cen. Przedstawiciele branży mówią nieoficjalnie, że na rachunki w sklepach wpływa zbyt wiele czynników, zwłaszcza po skoku cen energii wywołanym wojną na Bliskim Wschodzie. Na razie to bardziej nadzieja niż plan: rząd i branża liczą, że oszczędności producentów i sprzedawców przejdą na klientów.
Ile zyska gospodarka i za jaką cenę
Według rządowej oceny umowa o żywności da gospodarce około 5 mld funtów, czyli 0,14 proc. do 2040 roku. Od 2019 roku realna wartość brytyjskiego eksportu rolno-spożywczego spadła o 24 proc. Likwidacja biurokracji może część tej straty odrobić, zwłaszcza dzięki mniejszym eksporterom, którzy mogliby wrócić na duży unijny rynek.
Krytycy zwracają uwagę, że w tych wyliczeniach brakuje drugiej strony bilansu, czyli konieczności dostosowania się do unijnych przepisów. Rolnicy wskazują na regulacje dotyczące pestycydów i fungicydów. Pod znakiem zapytania stanęły też brytyjskie „precyzyjnie edytowane” produkty, jak pomidory wzbogacone w witaminę D. Rząd wynegocjował jednak „okres wyjątku” dla ich dalszej sprzedaży, a twórcy tej technologii poparli umowę. Prof. Cristobal Uauy z John Innes Centre powiedział, że dostosowanie do rynku UE sprawi, że „nasza nauka trafi do większej liczby ludzi”.
Łącznie z porozumieniami o emisjach i programem dla młodych gospodarka ma zyskać około 0,5 proc., czyli 17 mld funtów rocznie. To skromnie, ale więcej niż przy poprzednich umowach handlowych po brexicie, bo według wyliczeń brytyjskiego skarbu pakt z UE dorównuje im wszystkim razem. Największy wkład ma pochodzić z napływu młodych europejskich pracowników, choć według rządowych rachunków korzyść w przeliczeniu na osobę spada do zera. Planowana umowa o energii elektrycznej mogłaby obniżyć rachunki, ale nie jest jeszcze gotowa i wymagałaby wpłat do unijnego budżetu na wsparcie biedniejszych regionów.
Co to oznacza w praktyce, także dla Polski
Porozumienie zawiera Unia jako całość, więc dotyczy także polskich producentów żywności, dla których Wielka Brytania jest rynkiem zbytu. Mniej kontroli i dokumentów może ułatwić dostawy, choć konkretne skutki dla polskich firm zależą od szczegółów, które mają dopiero wyjść w pełnych tekstach prawnych. Dla zwykłego konsumenta w Polsce zmiany będą raczej niewidoczne.
Ciekawsze może być to, co dalej. Londyn zgadza się na przyjmowanie unijnych reguł w zamian za swobodniejszy dostęp do rynku. Według źródła rząd chciał rozciągnąć ten model na kolejne branże, takie jak motoryzacja czy chemia. Ekonomiści zakładają, że przyniosłoby to znacznie większe korzyści, ale oznaczałoby też o wiele poważniejszy spór o suwerenność regulacyjną Wielkiej Brytanii.
Źródło: BBC News – „Faisal Islam: This cost-cutting UK-EU deal doesn’t mean lower prices will follow”





